De methodiek Geef me de 5 helpt om beter te begrijpen waarom iemand met autisme hier moeite mee kan hebben en wat jij hierin voor je cliënt kunt betekenen.

Wanneer niet ingevulde tijd spanning geeft

Ken je dat moment waarop je even moet wachten op een collega? Misschien werk je ondertussen je rapportage bij of check je je telefoon. Of een afspraak wordt afgezegd en je denkt: mooi, dan kan ik die serie afkijken. Soms is dat zelfs fijn. Dat noemen we ook wel JOMO: Joy Of Missing Out.

Maar stel dat dit anders werkt. Stel dat je op zo’n moment geen idee hebt wat je kunt doen. Dat je even het overzicht kwijt bent en daardoor spanning voelt. Voor iemand met autisme kan dat precies zo zijn.

Mensen met autisme hebben vaak meer behoefte aan duidelijkheid, structuur en voorspelbaarheid. Dat geldt niet alleen voor activiteiten, maar ook voor de momenten tussendoor, zoals pauzes of wachttijd.

Binnen Geef me de 5 noemen we dit Niet Ingevulde Tijd (NIT). Op zulke momenten weet iemand niet goed wat hij of zij kan doen. Waar jij misschien snel iets anders oppakt, kan dat voor iemand met autisme veel moeilijker zijn.

Hoe herken je niet ingevulde tijd?

Niet ingevulde tijd kan zich op verschillende manieren laten zien. Dit gedrag is vaak een signaal dat er te weinig duidelijkheid is over wat iemand op dat moment kan doen:

Kliertijd
Soms ontstaat kliertijd. De cliënt gaat zich bijvoorbeeld bemoeien met anderen, doet onverwachte dingen of raakt onrustig.

Piekertijd
Ook kan piekertijd ontstaan. De cliënt gaat veel vragen stellen, bellen of appen, twijfelt of gaat piekeren.

Wat helpt volgens Geef me de 5

Het liefst voorkom je dat niet ingevulde tijd ontstaat. Kijk daarom goed op welke momenten kliertijd of piekertijd zichtbaar is. Onderzoek of dit steeds op dezelfde momenten gebeurt.Is dat zo? Zorg dan juist op die momenten voor duidelijkheid en voorspelbaarheid. Maak voor de cliënt helder:

• Wie erbij betrokken is
• Wat er gebeurt
• Waar dit plaatsvindt
• Wanneer het gebeurt
• Hoe het gaat

Ook bij iets simpels als pauze houden kan dit helpen. Hoe ziet een pauze eruit? Wat kan iemand doen? Waar is de pauze? Dit kun je, waar nodig, ondersteunen met een visuele structuur, zoals een planning of schema.

Zie je dat er niet ingevulde tijd ontstaat? Geef dan duidelijk aan wat wél gaat gebeuren. Bijvoorbeeld: “De boodschappen van 13.00 uur gaan niet door. We gaan wel samen een kopje thee drinken in de groepsruimte.” Ook bij bijzondere dagen, zoals feestdagen of weekenden, helpt het om vooraf een duidelijke invulling te maken. Zo weet de cliënt wat hij of zij kan verwachten.

Begrip en duidelijkheid

Niet ingevulde tijd kan voor iemand met autisme dus echt lastig zijn. Door goed te kijken naar deze momenten en duidelijkheid te bieden op de vijf vragen van Geef me de 5, kun je veel onrust voorkomen.

Zo help je cliënten om meer overzicht, rust en veiligheid te ervaren in hun dag.